Trà hoa túi lọc là loại trà dễ mua nhất trong cả nhóm trà hoa, có ở siêu thị, cửa hàng tiện lợi và gần như mọi văn phòng. Cũng vì dễ mua nên nó là loại người ta ít đặt câu hỏi nhất. Một hộp ghi hoa cúc có thể chứa đầu hoa cúc La Mã xay nhỏ, cũng có thể là trà xanh vụn trộn một ít cánh cúc và hương liệu. Một hộp ghi hoa hồng có thể phần lớn là dâm bụt và táo sấy. Bài này không bàn lại từng loài hoa mà chỉ bàn phần túi lọc: trong túi thường có những dạng nguyên liệu nào, cắt nhỏ hoa làm mất gì, đọc bảng thành phần ra sao, tự cắt một túi ra kiểm tra thế nào, pha từng loại hoa ở nhiệt độ và thời gian bao nhiêu, và vì sao hộp trà hoa đã mở xuống hương nhanh hơn hộp trà chè.
Trong một túi trà hoa thường có những gì
Trà hoa túi lọc trên thị trường được chia thành ba nhóm, mỗi nhóm có cách pha và đặc điểm khác nhau. Nhóm thứ nhất là hoa thuần, chỉ chứa hoa sấy khô cắt nhỏ, không có lá chè. Nguyên liệu thường gồm cúc La Mã, cúc vàng, dâm bụt, hoa hồng, đậu biếc hoặc oải hương. Nhóm này không chứa caffeine.
Nhóm thứ hai là trà chè ướp hoa hoặc trộn hoa. Nguyên liệu nền là trà xanh hoặc trà đen vụn, kết hợp với hoa nhài, hoa hồng hoặc hoa cúc. Một số loại chỉ được ướp hương rồi sàng bỏ hoa. Trà nhài túi lọc gần như luôn thuộc nhóm này. Vì vậy, bạn đang uống trà xanh có caffeine, nhưng mang hương nhài. Nhóm thứ ba là trà hỗn hợp, trong đó hoa chỉ là một thành phần. Các nguyên liệu khác có thể gồm táo sấy, vỏ cam, cỏ ngọt, sả, gừng và hương liệu.
Cách nhận biết nhanh nhất là đọc bảng thành phần. Nếu có chè, trà xanh, trà đen hoặc Camellia sinensis, sản phẩm thuộc nhóm thứ hai. Nếu chứa nhiều nguyên liệu và có hương liệu ở cuối danh sách, sản phẩm thường thuộc nhóm thứ ba. Không nhóm nào sai, nhưng tỷ lệ hoa thực tế có thể rất thấp. Một túi hỗn hợp đôi khi chỉ chứa vài phần trăm loài hoa được in nổi bật trên hộp. Khi so sánh giá, hãy chọn sản phẩm cùng nhóm và tính theo gram hoa thật, thay vì số túi.
Hoa bị cắt vụn để vừa túi thì mất đi những gì
Để vừa túi giấy dẹt cỡ 5 × 6 cm và chiết xuất trong 3–4 phút, nguyên liệu phải được cắt nhỏ. Với trà CTC hoặc fannings, vốn dùng để chiết xuất nhanh, việc này ít ảnh hưởng. Tuy nhiên, hoa chịu tác động lớn hơn. Hương của hoa cúc, hoa hồng, oải hương và hoa nhài đến từ tinh dầu cùng các hợp chất dễ bay hơi. Chúng nằm trong cánh, nhụy và các tuyến nhỏ trên bề mặt. Khi hoa còn nguyên, lớp cánh giúp giữ lại phần lớn hợp chất thơm.
Khi cắt thành mảnh 1–2 mm, diện tích tiếp xúc với không khí tăng nhiều lần. Hương bay hơi ngay từ lúc xay, đóng gói và trong thời gian bày bán. Vì vậy, hộp hoa cúc túi lọc để lâu thường chỉ còn mùi rơm khô. Trong khi đó, bông cúc nguyên sấy cùng thời gian vẫn giữ được hương. Hoa cúc La Mã là ví dụ rõ nhất. Khi xay mịn, nhụy vàng vỡ thành bột, nước pha lên màu nhanh nhưng hơi đắng. Hương táo xanh đặc trưng cũng yếu đi.
Cánh hồng cắt nhỏ thường chuyển sang nâu sẫm, hương gần như chỉ còn ở lần pha đầu. Dâm bụt chịu cắt nhỏ tốt hơn vì vị chua và màu đỏ không phụ thuộc vào hợp chất bay hơi. Túi lưới kim tự tháp ra đời một phần để khắc phục hạn chế này. Túi có không gian lớn hơn, chứa được hoa nguyên hoặc mảnh lớn. Khi gặp nước nóng, hoa cũng có đủ chỗ để nở ra.
Trà hoa túi lọc
Đọc bảng thành phần trên hộp trà hoa túi lọc
Theo quy định hiện hành về nhãn hàng hóa tại Việt Nam, thành phần phải được liệt kê theo thứ tự khối lượng giảm dần. Khi tên sản phẩm nhấn mạnh một thành phần, thường phải ghi tỷ lệ của thành phần đó. Thành phần đứng đầu là nguyên liệu chiếm tỷ lệ lớn nhất. Một hộp trà hoa hồng có thể ghi dâm bụt, táo, vỏ tầm xuân, rồi mới đến cánh hoa hồng 5%. Khi đó, sản phẩm thực chất là trà trái cây đỏ có thêm chút hoa hồng. Tiếp theo, hãy tìm chữ hương trong bảng thành phần.
Hương hoa hồng, hương tự nhiên, hương giống tự nhiên hay hương tổng hợp đều là hương liệu bổ sung. Hương liệu không bị cấm, nhưng mùi khi mở hộp không nhất thiết đến từ hoa thật. Thành phần chỉ ghi hoa cúc 100%, kèm tên khoa học, là tín hiệu tốt. Thứ ba, kiểm tra sản phẩm có lá chè hay không để xác định khả năng chứa caffeine. Người uống trà hoa buổi tối để tránh caffeine thường bỏ sót chi tiết này ở trà nhài và trà hồng.
Thứ tư, cần phân biệt xuất xứ nguyên liệu với nơi đóng gói vì hai địa điểm thường khác nhau. Hoa cúc La Mã phần lớn nhập từ Ai Cập hoặc châu Âu. Dâm bụt có nguồn từ châu Phi hoặc châu Á, còn cúc vàng và nhài có nguồn trong nước. Cuối cùng, hãy kiểm tra ngày sản xuất. Với trà hoa túi lọc, ngày sản xuất quan trọng hơn hạn sử dụng. Sản phẩm còn hạn hai năm vẫn có thể đã mất gần hết hương thơm.
Cắt một túi ra kiểm tra: nhìn, ngửi và hãm thử
Khi mua hộp mới, bạn nên dùng một túi để kiểm tra nguyên liệu bên trong. Dùng kéo cắt dọc túi, đổ trà ra đĩa sứ trắng và dàn mỏng bằng đầu tăm dưới ánh sáng tự nhiên. Với trà hoa cúc, bạn sẽ thấy cánh trắng ngà, nhụy vàng dạng hạt và ít cuống xanh. Nếu chỉ có bột vàng nâu đồng nhất, đó thường là nguyên liệu xay rất mịn hoặc vụn từ khâu sàng. Với hoa hồng, hãy tìm cánh mỏng như giấy, màu hồng đến đỏ sẫm. Nếu phần lớn là mảnh đỏ tía dày, hơi dẻo, nguyên liệu thường là dâm bụt.
Với trà nhài, thành phần chủ yếu là mảnh lá chè xanh đen, đôi khi có cánh trắng ngà. Không thấy cánh hoa không có nghĩa là hàng giả, vì cách ướp truyền thống thường sàng bỏ hoa. Sau đó, ngửi túi khô và phần nguyên liệu đã đổ ra. Hương liệu thường có mùi gắt, ngọt và nồng ngay khi còn khô. Mùi này cũng khá giống nhau giữa các lần ngửi. Hương hoa thật thường nhẹ hơn khi khô nhưng rõ hơn khi gặp nước nóng.
Cuối cùng, hãm hai túi còn nguyên trong cốc thủy tinh trong, mỗi túi với 200 ml nước. Ngâm đúng thời gian hướng dẫn rồi quan sát màu nước. Sau đó, dùng lại túi trà để pha lần thứ hai. Hoa thật thường cho nước pha thứ hai nhạt hơn nhưng vẫn giữ vị hoa. Sản phẩm phụ thuộc nhiều vào hương liệu thường gần như mất mùi ở lần pha tiếp theo.
Cách pha từng loại trà hoa túi lọc
Nguyên tắc chung là trà hoa thuần, không chứa lá chè, cần nước nóng và thời gian hãm lâu hơn trà xanh. Nên đậy nắp khi hãm để giữ hương thơm theo hơi nước. Với hoa cúc La Mã và cúc vàng, dùng một túi cho 200–250 ml nước vừa sôi. Đậy nắp và hãm 4–5 phút; quá 7 phút, nước bắt đầu đắng. Dâm bụt cần nước sôi, hãm 5–6 phút, cho nước đỏ sẫm và vị chua rõ. Nếu quá chua, hãy tăng lượng nước. Hoa hồng thuần dùng nước 90–95°C, hãm 4 phút và đậy nắp.
Với oải hương, dùng một túi cho 250–300 ml nước, hãm 3–4 phút. Ngâm lâu dễ tạo vị hắc như xà phòng. Đậu biếc dùng nước khoảng 90°C, hãm 3–5 phút để có màu xanh. Muốn chuyển sang tím, hãy thêm vài giọt chanh sau khi lấy túi ra. Trà nhài và trà xanh ướp hoa cần nước 80–85°C, tức nước sôi để nguội vài phút. Hãm 2–3 phút rồi lấy túi ra. Dùng nước sôi trực tiếp là nguyên nhân phổ biến khiến trà nhài bị đắng chát. Với trà đen ướp hoa, dùng nước sôi và hãm 3–4 phút.
Có hai thói quen nên tránh khi pha trà hoa túi lọc. Thứ nhất là dùng thìa bóp túi, khiến nước trà chát và đục hơn. Thứ hai là dùng nước nóng từ máy lọc văn phòng để pha trà hoa thuần. Loại máy này thường chỉ cung cấp nước khoảng 85–90°C, chưa đủ để hoa cúc hoặc dâm bụt chiết xuất hết vị. Nếu chỉ có nguồn nước này, hãy đậy nắp và tăng thời gian hãm thêm 1–2 phút.
Vật liệu túi, cách đóng hộp và vì sao hộp đã mở nhanh mất mùi
Hoa khô xốp, chiếm thể tích lớn hơn nhiều so với chè CTC cùng khối lượng. Vì vậy, trà hoa thường đóng trong túi giấy lớn, túi đôi gấp nếp hoặc túi lưới kim tự tháp. Túi giấy làm từ sợi cellulose, nhiều loại trộn thêm ít sợi nhựa polypropylene để hàn mép bằng nhiệt. Túi gấp nếp, dập ghim thường dùng ít nhựa hơn nhưng có ghim kim loại nhỏ. Túi lưới kim tự tháp thường làm từ nylon, PET hoặc PLA. PLA là nhựa từ tinh bột ngô, phân hủy trong điều kiện ủ công nghiệp nhưng không tự tan trong đất vườn.
Năm 2019, nhóm Hernandez tại Đại học McGill ghi nhận túi trà nhựa giải phóng nhiều hạt vi nhựa khi ngâm nước nóng. Tác động đối với sức khỏe chưa được kết luận. Nếu muốn tránh nhựa, bạn có thể chọn túi giấy không hàn nhiệt hoặc dùng hoa rời. Về đóng gói, có hai kiểu chính. Kiểu thứ nhất là túi trà để trần trong hộp giấy. Kiểu thứ hai là từng túi được bọc riêng bằng giấy tráng nhôm hoặc màng nhiều lớp.
Với trà hoa, kiểu bọc riêng có lợi hơn vì hương hoa mất nhanh sau khi mở hộp. Theo kinh nghiệm, hộp trà hoa không bọc riêng nên dùng hết trong khoảng một tháng sau khi mở. Loại bọc riêng thường giữ hương lâu hơn. Nếu túi không được bọc riêng, hãy chuyển vào lọ thủy tinh hoặc hộp thiếc kín. Bảo quản nơi khô, tối, tránh xa bếp, cà phê và gia vị vì hoa khô rất dễ hút mùi lạ.
Giới hạn của trà hoa túi lọc và việc cần làm tiếp theo
Trà hoa túi lọc đánh đổi hương vị lấy sự tiện lợi. Đây là lựa chọn hợp lý khi uống tại văn phòng, đi công tác hoặc cần pha nhanh trước giờ ngủ. Tuy nhiên, bạn không thấy được bông hoa, khó pha nhiều lần và hương thường yếu hơn hoa nguyên. Trà hoa là đồ uống, không phải thuốc. Hoa cúc không chữa mất ngủ, còn dâm bụt không thay thế thuốc huyết áp. Người dị ứng với cây họ Cúc nên thận trọng khi uống trà hoa cúc. Người huyết áp thấp và phụ nữ mang thai nên dùng dâm bụt vừa phải, hỏi bác sĩ nếu uống thường xuyên. Người dùng thuốc chống đông hoặc thuốc an thần nên hỏi bác sĩ trước khi uống trà hoa đậm hằng ngày.
Nếu sản phẩm thường mua là hỗn hợp nhiều thảo mộc, hãy tham khảo bài về trà thảo mộc túi lọc. Bài viết giải thích cách pha khi túi chứa cả rễ, vỏ và lá. Nếu thích hương hoa trên nền trà xanh, bài về trà sen túi lọc sẽ phù hợp hơn. Nội dung phân biệt hương sen ướp thật và hương liệu trong trà túi lọc. Để so sánh trà hoa với trà xanh, trà đen và trà trái cây, hãy xem trang tổng hợp về trà túi lọc.
Khi chọn trà hoa túi lọc trên Fortea, sàn thương mại điện tử chuyên các sản phẩm trà, hãy hỏi người bán bốn điều. Trong túi có lá chè hay không? Hoa chiếm bao nhiêu phần trăm? Sản phẩm có bổ sung hương liệu không? Ngày sản xuất của lô hàng đang bán là khi nào?
