Trà sen túi lọc là cách rẻ và nhanh nhất để có một cốc trà thơm mùi sen ở văn phòng, và cũng là loại mà cùng một cái tên có thể chỉ những thứ rất khác nhau. Có hộp là trà xanh ướp hoa sen thật rồi cắt nhỏ, có hộp là trà xanh phun hương sen, có hộp là tim sen hay lá sen đóng túi, không có lá chè và không có mùi hoa. Bài này không kể lại cách ướp trà sen truyền thống, mà chỉ bàn phần túi lọc: các dạng trà sen túi lọc trên thị trường, vì sao hương sen thật khó giữ trong túi, cách nhận hương liệu bằng mũi và bằng một lần hãm thử, cách pha từng loại, đọc nhãn và hỏi người bán những gì, và ai nên thận trọng với tim sen, lá sen.
Bốn thứ khác nhau cùng mang tên trà sen túi lọc
Trà sen túi lọc trên thị trường có thể chia thành bốn loại. Loại thứ nhất là trà xanh ướp hoa sen thật, thường dùng gạo sen hoặc cánh sen. Sau khi ướp, chè được cắt nhỏ hoặc dùng phần chè vụn để đóng túi. Loại này hiếm và đắt hơn vì cần nhiều hoa và công chế biến. Các bài về trà sen Tây Hồ và trà sen ướp gạo sen đã giải thích rõ quy trình này.
Loại thứ hai là trà xanh ướp sen một phần rồi bổ sung hương liệu. Cách làm này khá phổ biến, giúp hương đậm và đồng đều giữa các lô. Loại thứ ba là trà xanh phun hương sen, không sử dụng hoa sen thật. Đây là nhóm phổ biến trong các hộp trà sen túi lọc giá thông thường. Loại thứ tư không chứa lá chè mà dùng tim sen hoặc lá sen thái sợi. Tim sen là mầm xanh giữa hạt sen, có vị đắng. Lá sen có mùi cỏ khô. Cả hai không có hương hoa sen và không chứa caffeine. Ba loại đầu đều có nền trà xanh nên vẫn chứa caffeine.
Bảng thành phần giúp phân biệt các loại trà này. Nếu ghi chè xanh và hương sen tự nhiên hoặc tổng hợp, sản phẩm có bổ sung hương liệu. Nếu ghi chè xanh cùng hoa sen hoặc gạo sen, sản phẩm có nguyên liệu sen để ướp. Nếu ghi tâm sen, tim sen hoặc lá sen, đó là trà thảo mộc từ cây sen. Trường hợp nhãn chỉ ghi trà sen mà không nêu rõ thành phần, người mua nên hỏi thêm trước khi chọn.
Vì sao hương sen thật khó giữ trong túi lọc
Trà sen ướp thật có hương nhờ cánh chè khô được ủ cùng gạo sen tươi trong nhiều ngày. Chè hấp thụ hợp chất thơm rồi được sấy nhẹ để giữ hương. Quá trình này lặp lại nhiều lượt. Với chè nguyên cánh, hương bám vào bề mặt và các nếp xoăn, giữ tương đối lâu nếu bảo quản kín. Tuy nhiên, khi chuyển sang túi lọc, có ba vấn đề cần lưu ý.
Thứ nhất, chè cắt nhỏ có diện tích bề mặt lớn hơn nên hương bay nhanh hơn. Hương thất thoát trong lúc cắt, đóng túi và bảo quản trên kệ. Thứ hai, giấy lọc và hộp giấy không kín khí. Nếu không bọc riêng từng túi trong phong bì tráng nhôm, hương sen sẽ giảm dần sau khi đóng hộp. Thứ ba, mỗi túi chỉ chứa khoảng 1,5–2 g chè, thường pha với 200 ml nước. Vì vậy, lượng hương sen thật trong mỗi cốc thấp hơn nhiều so với ấm trà sen pha truyền thống.
Đó là lý do trà sen túi lọc giá phổ thông thường sử dụng hương liệu. Hương liệu tạo mùi mạnh, đồng đều, giá thấp và giữ được lâu trên kệ. Không nên kỳ vọng túi lọc phổ thông thơm như trà sen ướp thủ công. Trà sen túi lọc ướp thật vẫn có trên thị trường. Tuy nhiên, người bán cần giải thích rõ phương pháp ướp, số lượt ướp và cơ sở hình thành giá bán.
Trà sen túi lọc
Nhận hương liệu bằng mũi và bằng một lần hãm thử
Không có phép thử tại nhà nào phân biệt chắc chắn hương sen thật với hương liệu. Tuy nhiên, có thể kết hợp một số dấu hiệu để đánh giá. Trước tiên, mở hộp và ngửi túi trà khô. Hương liệu sen thường ngọt gắt, nồng ngay khi mở nắp. Đôi khi, mùi giống phấn, vani hoặc kẹo và còn lưu trên tay sau khi cầm túi. Hương sen ướp thật thường dịu, thanh, hơi ngai ngái của gạo sen và không xộc lên mũi. Tiếp theo, cắt túi trà ra đĩa trắng để quan sát. Chè vụn xám xanh là bình thường. Nếu có hạt nhỏ bóng hoặc bột mịn không giống chè, đó có thể là hạt hương.
Sau đó, hãm hai túi trong hai cốc thủy tinh, mỗi cốc chứa 200 ml nước khoảng 80–85°C. Hãm trong 3 phút rồi ngửi hơi nóng từ cốc thứ nhất và uống thử. Hương liệu thường thơm rõ khi bốc hơi nhưng mùi và vị có cảm giác tách rời. Cảm giác giống như uống trà xanh trong khi ngửi nước hoa. Hương sen ướp thật thường hòa vào vị chè và còn lưu lại sau khi nuốt. Tiếp tục pha lần hai với túi trà ở cốc thứ hai.
Cuối cùng, để một cốc nguội hoàn toàn rồi ngửi lại. Hương liệu khi nguội đôi khi trở nên gắt hoặc hắc hơn. Hương sen thật thường yếu đi nhưng ít thay đổi tính chất. Không dấu hiệu nào đủ để kết luận riêng lẻ. Tuy nhiên, khi các dấu hiệu cùng cho kết quả tương đồng, bạn có thêm cơ sở để đánh giá.
Cách pha trà sen túi lọc cho từng loại
Ba loại trà sen túi lọc có nền trà xanh đều pha theo nguyên tắc của trà xanh. Dùng nước khoảng 80–85°C, tức nước sôi để nguội 3–4 phút hoặc pha thêm một phần nước nguội. Mỗi túi dùng 150–200 ml nước, hãm 2–3 phút rồi lấy túi ra. Rót nước sôi trực tiếp lên chè vụn dễ khiến trà đắng chát và hương sen bay theo hơi nước. Nên đậy nắp cốc trong lúc hãm để giữ hương.
Máy lọc nước nóng lạnh văn phòng thường cung cấp nước khoảng 85–90°C, tùy loại. Nhiệt độ này khá phù hợp với trà xanh, nhưng cần lấy túi ra đúng thời gian. Trà sen túi lọc có thể pha lần hai, nhưng nước thường nhạt và gần như mất hương. Nếu uống chủ yếu vì mùi sen, nên tập trung vào lần pha đầu. Trà tim sen túi lọc lại có vị đắng rõ, nên pha ít và loãng. Dùng một túi với 200–250 ml nước gần sôi, hãm 3–5 phút. Lần đầu nên hãm ngắn rồi tăng dần theo khẩu vị. Trà lá sen túi lọc cần nước sôi, hãm khoảng 5 phút. Nước có màu vàng nâu và mùi cỏ khô.
Không nên pha trà sen bằng nước lạnh để uống ngay. Nếu muốn uống lạnh, hãy hãm nóng với lượng nước bằng một nửa thông thường. Sau đó, lấy túi ra rồi thêm đá. Cách này giữ hương tốt hơn việc ngâm túi trong tủ lạnh qua đêm. Ngâm lâu khiến chè vụn tiết vị chát và làm hương liệu, nếu có, trở nên rõ hơn.
Đọc nhãn và những câu nên hỏi người bán
Nhãn hàng hóa là nơi đầu tiên giúp phân loại trà sen túi lọc. Theo quy định hiện hành, thành phần phải được liệt kê theo khối lượng giảm dần. Hãy kiểm tra sản phẩm có hương liệu tự nhiên hoặc tổng hợp hay không. Nếu có hoa sen hoặc gạo sen, cần xem tỷ lệ phần trăm. Tiếp theo, kiểm tra nguồn gốc chè xanh. Chè vụn dùng làm túi lọc có thể đến từ nhiều vùng, trong khi chè nền quyết định phần lớn vị trà.
Ngày sản xuất cũng rất quan trọng, đặc biệt với trà sen ướp thật. Hộp mới sản xuất vài tháng có thể khác xa hộp đã nằm trên kệ gần hết hạn. Ngoài ra, cần xem cách đóng gói. Túi bọc riêng trong phong bì tráng nhôm hoặc màng nhiều lớp thường giữ hương tốt hơn túi để trần trong hộp giấy.
Nếu nhãn chưa đủ thông tin, hãy hỏi người bán năm vấn đề. Thứ nhất, trà được ướp bằng hoa sen thật, dùng hương liệu hay kết hợp cả hai? Thứ hai, nếu ướp thật, sản phẩm dùng gạo sen hay cánh sen, ướp mấy lượt và sen từ đâu? Thứ ba, chè nền thuộc loại nào và có nguồn gốc từ vùng nào? Thứ tư, lô hàng đang bán được sản xuất tháng nào? Cuối cùng, sản phẩm có chứa tim sen hoặc lá sen hay không để xác định khả năng có vị đắng? Người bán đáng tin cậy sẽ công khai việc sử dụng hương liệu. Điều này không có gì sai. Với trà ướp thật, họ cần giải thích rõ quy trình và nguồn nguyên liệu.
Tim sen và lá sen túi lọc: ai nên thận trọng
Tim sen và lá sen túi lọc thường được bán cạnh trà sen, kèm những quảng cáo cần xem xét thận trọng. Theo kinh nghiệm dân gian, tim sen được dùng vào buổi tối để dễ ngủ. Tuy nhiên, tim sen là thực phẩm, không thay thế thuốc điều trị. Nếu mất ngủ kéo dài, bạn nên gặp bác sĩ. Tim sen có vị đắng rõ và được cho là ảnh hưởng đến nhịp tim, huyết áp. Người huyết áp thấp hoặc đang dùng thuốc tim mạch, thuốc hạ áp, thuốc an thần nên hỏi bác sĩ trước khi uống thường xuyên. Phụ nữ mang thai cũng cần thận trọng. Theo kinh nghiệm dân gian, người lạnh bụng hoặc tiêu hóa kém thường được khuyên hạn chế tim sen.
Lá sen túi lọc thường được quảng cáo với công dụng giảm cân, giảm mỡ máu. Tuy nhiên, không nên mua sản phẩm với kỳ vọng này. Một cốc nước lá sen không thể thay thế chế độ ăn uống và vận động. Một số sản phẩm trà giảm cân từ lá sen còn phối thêm chất nhuận tràng như phan tả diệp. Sử dụng kéo dài có thể gây rối loạn tiêu hóa. Vì vậy, cần đọc kỹ bảng thành phần trước khi mua.
Với ba loại trà sen có nền trà xanh, cần chú ý lượng caffeine. Một túi thường chứa caffeine tương đương một chén trà xanh nhỏ. Người mất ngủ, dạ dày yếu hoặc thiếu máu thiếu sắt nên tránh uống lúc đói, sát bữa ăn hoặc buổi tối. Phụ nữ mang thai cần tính lượng caffeine từ trà vào tổng lượng tiêu thụ hằng ngày.
Giới hạn của trà sen túi lọc và việc cần làm tiếp theo
Trà sen túi lọc tiện lợi khi cần pha nhanh một cốc trà thơm tại văn phòng, khi đi xa hoặc mời khách. Tuy nhiên, sản phẩm không thể thay thế trà sen ướp truyền thống. Người mua cũng không nên trả mức giá tương đương nếu người bán chưa chứng minh được quy trình ướp thật. Phần lớn sản phẩm phổ thông là trà xanh vụn bổ sung hương sen. Đây vẫn là lựa chọn hợp lý nếu nhãn ghi rõ thành phần và giá phù hợp. Sau khi mở hộp, nên chuyển túi trà vào lọ kín, bảo quản nơi khô, tối, xa bếp và cà phê. Theo kinh nghiệm, loại túi để trần nên dùng hết trong khoảng một tháng để giữ hương.
Nếu muốn thưởng thức hương hoa không chứa caffeine, hãy tham khảo bài về trà hoa túi lọc. Bài viết giới thiệu hoa cúc, hoa hồng và dâm bụt trong túi lọc. Nếu thích trà xanh thuần, bài về trà xanh túi lọc giải thích cách chọn chè và loại túi. Để so sánh các dòng sản phẩm, hãy xem trang tổng hợp về trà túi lọc. Nếu muốn tìm hiểu phương pháp ướp sen truyền thống, trang tổng hợp về trà sen là điểm bắt đầu phù hợp.
Khi chọn trà sen túi lọc trên Fortea, sàn thương mại điện tử chuyên các sản phẩm trà, hãy hỏi người bán những thông tin quan trọng. Trà được ướp sen thật hay sử dụng hương liệu? Chè nền có nguồn gốc từ vùng nào? Sản phẩm có chứa tim sen hoặc lá sen không? Cuối cùng, hãy kiểm tra thời điểm sản xuất của lô hàng đang bán.
