Trà ô long túi lọc là sản phẩm khó làm hơn trà xanh hay trà đen dạng túi, vì ô long ngon thường được vò thành viên chặt hoặc xoắn thành sợi dài, và cần chỗ để nở. Kết quả là trên kệ có hai loại rất khác nhau mang cùng một tên: túi giấy phẳng chứa ô long vụn, pha một lần là hết; và túi lưới hình kim tự tháp chứa viên nguyên, pha được hai ba lần. Bài này chỉ bàn phần túi lọc: cách nhận ra viên nguyên hay vụn, túi kim tự tháp làm bằng gì, ô long tẩm hương, pha nóng nhiều lần, pha lạnh, và lời quảng cáo giảm cân trên hộp.
Vì sao ô long khó đóng túi, và ba kiểu nguyên liệu trong túi
Trà ô long túi lọc cần có không gian để lá trà bung nở khi gặp nước nóng. Một viên ô long vò chặt kiểu Đài Loan hoặc Lâm Đồng khi khô chỉ nhỏ bằng hạt đậu. Khi ngâm nước nóng, viên trà mở thành một hoặc vài lá nguyên, kèm đoạn cuộng. Thể tích lá tăng lên nhiều lần. Túi giấy phẳng chứa 2 gram thường vừa khít với hạt trà đen CTC. Nếu cho viên ô long vào, lá khó bung và nước chỉ tiếp xúc với mặt ngoài khối lá bị ép. Vì vậy, nước trà thường nhạt và hương khó phát huy.
Nhà sản xuất thường chọn một trong ba cách. Cách thứ nhất là dùng ô long vụn, gồm lá gãy, mảnh nhỏ và bụi từ quá trình sàng phân loại. Nguyên liệu này rẻ hơn, vẫn là ô long thật và chiết xuất nhanh, nhưng hương thường yếu, dễ bay. Cách thứ hai là cắt nhỏ ô long cánh hoặc viên để vừa túi giấy. Chất lượng phụ thuộc vào lô trà gốc, nhưng một phần hương giữ trong lá cuộn bị mất. Cách thứ ba là giữ nguyên viên trong túi lưới kim tự tháp. Mỗi túi thường chứa khoảng 2,5–3,5 gram trà, tương đương một nhúm nhỏ.
Có thể nhận biết nguyên liệu bằng cách quan sát túi trà. Túi lưới trong suốt cho thấy viên tròn, kích thước đều, màu xanh đậm hoặc nâu vàng. Đây là dấu hiệu của ô long nguyên viên, còn mảnh vụn lẫn bột thường là trà đã cắt. Với túi giấy, hãy cắt một túi và đổ trà ra đĩa trắng. Ô long vụn thường có màu xanh xám lẫn nâu, mảnh cong, kích thước không đều, đôi khi có cuộng.
Túi kim tự tháp: kích thước, vật liệu lưới và những câu nên hỏi
Túi kim tự tháp, hay túi tam giác, là túi lưới gấp thành hình tứ diện. Thiết kế này tạo khoảng trống lớn hơn nhiều so với túi phẳng cùng diện tích vật liệu. Vì vậy, túi phù hợp với ô long viên. Lá có chỗ bung nở, nước lưu thông quanh lá và hương lên như pha trong chén. Vật liệu lưới thường gồm ba loại. Nylon và PET là nhựa gốc dầu mỏ, trong, dai và chịu nhiệt tốt. PLA là nhựa sinh học làm từ tinh bột, thường là ngô, được quảng cáo có khả năng phân hủy.
PLA chỉ phân hủy trong điều kiện ủ phân công nghiệp ở nhiệt độ cao. Trong thùng rác gia đình hoặc đống ủ ngoài vườn, túi PLA có thể tồn tại rất lâu. Cả ba vật liệu đều là nhựa. Nghiên cứu về vi nhựa từ túi trà lưới đã được nhắc trong bài về trà xanh túi lọc. Nghiên cứu thực hiện ở 95°C, gần với nhiệt độ nước pha ô long. Tuy nhiên, tác động đối với sức khỏe con người đến nay chưa được kết luận. Nếu muốn tránh nhựa, có thể chọn túi kim tự tháp bằng giấy lọc hoặc vải sợi thực vật. Những loại này ít phổ biến hơn.
Khó phân biệt nylon, PET và PLA bằng mắt thường. PLA thường hơi mờ và mềm hơn, nhưng dấu hiệu này chưa đủ để khẳng định. Bạn nên hỏi người bán về vật liệu lưới và giấy tờ từ nhà cung cấp túi. Nếu sản phẩm ghi phân hủy sinh học, cần hỏi rõ điều kiện phân hủy. Khi nhận hàng, hãy kiểm tra độ kín của mép hàn và lượng bột trà lọt xuống đáy hộp.
Trà ô long túi lọc
Ô long xanh, ô long rang và ô long tẩm hương khi đã vào túi
Trong túi lọc, ba nhóm ô long vẫn giữ được khác biệt nếu biết cách quan sát. Ô long xanh được lên men nhẹ và sấy nhẹ lửa. Viên hoặc mảnh trà có màu xanh đậm, nước pha vàng xanh nhạt, mang hương hoa và hương lá. Ô long rang được sấy lại nhiều lượt bằng than hoặc lò. Trà có màu nâu sẫm đến nâu đen, nước pha màu hổ phách hoặc nâu đỏ. Hương trà mang mùi rang, mùi mật và chịu được nước sôi. Với túi giấy chứa trà vụn, có thể phân biệt hai loại chủ yếu qua màu mảnh trà và nước pha.
Nhóm thứ ba là ô long tẩm hương sữa, đào, vải hoặc hoa quế. Nhóm này phổ biến trong trà túi lọc vì hương liệu giúp mảnh vụn thơm như ô long viên đắt tiền. Việc tẩm hương không có gì sai nếu nhãn ghi rõ. Thành phần phải được ghi theo thứ tự khối lượng giảm dần theo quy định hiện hành về nhãn hàng hóa. Hãy tìm các cụm từ như hương liệu, hương tự nhiên, hương giống tự nhiên hoặc chất tạo hương. Nếu ô long sữa chỉ ghi thành phần trà ô long, mùi sữa phải đến từ giống chè. Một số giống thực sự có hương này, nhưng thường rất nhẹ, không nồng như bánh sữa.
Có thể kiểm tra bằng cách pha cùng túi trà hai lần liên tiếp. Ô long thật, dù là trà vụn, vẫn giữ kiểu hương tương tự qua các lần pha. Cường độ hương giảm dần nhưng không thay đổi hoàn toàn. Trà tẩm hương thường thơm gắt ở lần đầu. Sang lần hai, hương có thể gần như biến mất, chỉ còn vị trà nền khá mỏng.
Pha trà ô long túi lọc nóng và pha nhiều lần
Ô long cần nước nóng hơn trà xanh. Tỷ lệ cơ bản là một túi cho 200 ml nước. Với ô long xanh, dùng nước khoảng 90–95°C; ô long rang phù hợp với nước vừa sôi. Túi giấy chứa ô long vụn chiết xuất nhanh, chỉ cần ngâm 2–3 phút. Ngâm lâu hơn dễ gây chát, còn lần pha thứ hai thường nhạt. Túi kim tự tháp chứa viên nguyên cần thời gian khác. Lần đầu ngâm khoảng 3 phút, nhúng túi vài lần để viên trà bung. Lần hai tăng lên 4 phút, lần ba khoảng 5–6 phút. Qua mỗi lần pha, hương chuyển từ hoa sang ngọt rồi nhạt dần.
Giữa các lần pha, đặt túi lên đĩa nhỏ cho ráo và dùng tiếp trong vòng 1–2 giờ. Túi trà ẩm để lâu ở nhiệt độ phòng dễ xuất hiện mùi chua. Cốc hoặc chén có nắp giúp giữ hương tốt hơn. Khi mở nắp sau lần pha đầu, bạn có thể nhận biết rõ hơn hương ô long thật hay hương liệu. Nếu muốn pha đậm bằng ấm nhỏ, hãy cắt túi kim tự tháp và đổ trà vào chén có nắp 100 ml. Tráng nhanh rồi rót nước đầu sau khoảng 40–50 giây. Cách này tương tự pha ô long lá rời, nhưng dùng lượng trà ít hơn.
Không nên thả túi ô long vào bình giữ nhiệt, đổ đầy nước sôi rồi mang theo cả ngày. Bình kín giữ nhiệt lâu khiến trà ngâm liên tục trong nhiều giờ. Nước trà dễ trở nên đắng chát và đục. Nếu cần mang theo, hãy pha trà trong cốc rồi lấy túi ra. Sau đó mới rót nước trà vào bình giữ nhiệt. Bạn cũng có thể chọn cách pha lạnh được trình bày ở phần dưới.
Pha lạnh trà ô long túi lọc để mang đi
Ô long là một trong những loại trà rất phù hợp để pha lạnh, đặc biệt khi dùng túi lọc. Nước lạnh chiết xuất caffeine và chất chát chậm hơn nước nóng, nhưng vẫn giữ vị ngọt và hương trà. Cách pha là dùng một túi cho khoảng 300–400 ml nước lọc. Cho vào chai thủy tinh có nắp, đặt trong ngăn mát 6–8 giờ hoặc qua đêm. Sáng hôm sau, lấy túi ra và mang theo. Túi kim tự tháp chứa viên nguyên thường cho nước trà trong và ngọt hơn túi giấy chứa trà vụn. Ô long rang pha lạnh có vị giống nước gạo rang pha trà, dễ uống với người chưa quen trà.
Nếu muốn vị đậm hơn, hãy dùng hai túi thay vì ngâm quá 12 giờ. Có thể pha nhanh khi không chuẩn bị từ tối hôm trước. Ngâm túi trong khoảng 100 ml nước 90°C trong 2 phút để viên trà mở ra. Sau đó, thêm nước lạnh và đá cho đủ 400 ml, rồi đặt trong ngăn mát thêm 1–2 giờ.
Về an toàn, trà pha lạnh không trải qua bước đun sôi. Vì vậy, cần vệ sinh chai, dùng nước lọc sạch và luôn bảo quản trong ngăn mát. Nên uống trong ngày và bỏ trà nếu để ngoài trời nóng quá vài giờ. Pha lạnh cũng giúp so sánh hai hộp ô long túi lọc công bằng hơn. Khi vị chát giảm, hương trà thật và hương liệu dễ phân biệt hơn. Bạn cũng dễ nhận ra loại trà chỉ thơm khi ngửi nhưng thiếu vị trong miệng.
Chuyện giảm mỡ, giảm cân in trên hộp ô long túi lọc
Trong các loại trà túi lọc, ô long thường được quảng cáo với nhiều công dụng như giảm mỡ, đốt mỡ và thon gọn. Một số sản phẩm còn được khuyên dùng sau bữa ăn nhiều dầu mỡ. Tại Việt Nam, trà túi lọc là thực phẩm, không phải thuốc. Quy định về quảng cáo thực phẩm không cho phép giới thiệu sản phẩm như có tác dụng chữa bệnh. Về khoa học, ô long chứa caffeine và các polyphenol như catechin. Một số nghiên cứu trên người ghi nhận thay đổi nhỏ về tiêu hao năng lượng sau khi uống trà.
Tuy nhiên, các nghiên cứu thường có quy mô nhỏ, thời gian ngắn và sử dụng lượng trà hoặc chiết xuất xác định. Kết quả chưa đủ chứng minh uống vài túi ô long mỗi ngày giúp giảm cân. Tại Nhật Bản, một số đồ uống ô long đóng chai có hàm lượng polyphenol được định lượng. Những sản phẩm này từng được phép công bố tác dụng liên quan đến chất béo theo hệ thống thực phẩm chức năng. Tuy nhiên, công bố chỉ áp dụng cho sản phẩm và liều lượng cụ thể, không áp dụng cho trà túi lọc pha tại nhà.
Vì vậy, khi thấy chữ giảm cân trên hộp, hãy xem đó là thông tin quảng cáo. Nên hỏi người bán về hồ sơ công bố hoặc đăng ký sản phẩm và kiểm tra bảng thành phần. Một số loại trà ô long giảm cân thực chất pha thêm lá sen, phan tả diệp, muồng hoặc thảo mộc nhuận tràng. Sử dụng kéo dài có thể gây mất nước và rối loạn tiêu hóa. Điều chắc chắn bạn nhận được từ ô long nguyên chất là một cốc trà không đường, có caffeine.
Giới hạn của trà ô long túi lọc và việc cần làm tiếp theo
Ngay cả túi kim tự tháp chứa viên nguyên cũng chỉ có khoảng một nhúm trà, pha được vài lần. Túi trà không cho biết vườn trồng, độ cao hay vụ hái. Những yếu tố tạo nên khác biệt giữa các lô ô long thường thể hiện rõ hơn ở trà lá rời. Ô long chứa caffeine, thường ở mức giữa trà xanh và trà đen, tùy cách pha. Người mất ngủ nên tránh uống sau buổi chiều, còn người dạ dày yếu không nên uống lúc đói. Người thiếu máu thiếu sắt nên uống cách bữa ăn khoảng một giờ. Phụ nữ mang thai và người dùng thuốc cần tính lượng caffeine từ trà trong ngày và hỏi bác sĩ khi cần.
Nếu thích vị rang và mật, bạn có thể tham khảo bài về trà ô long rang. Bài viết giải thích các mức rang và cách chọn khi chuyển sang trà lá rời. Nếu cần loại túi lọc chịu nước sôi, vị đậm và giá rẻ hơn, hãy đọc bài về trà đen túi lọc. Bài viết giới thiệu các cỡ mảnh trà và kiểu túi. Nếu muốn tìm loại không chứa lá chè, bài về trà hoa túi lọc hướng dẫn cách đọc thành phần hoa. Để so sánh ô long với các loại khác, hãy quay lại trang tổng hợp về trà túi lọc.
Trên Fortea, sàn thương mại điện tử chuyên các sản phẩm trà, bạn có thể hỏi người bán trước khi mua. Hãy xác định trà trong túi là viên nguyên hay vụn, mỗi túi chứa bao nhiêu gram. Đồng thời, cần hỏi vật liệu lưới, sản phẩm có tẩm hương hay không và ngày sản xuất của lô đang giao.
